Selanik'te 2025-2026 yılbaşı kutlaması

Yılbaşı gecesi Selanik adeta bir masal diyarına dönüşür. Şehrin her köşesi ışıl ışıl süslenir, sokaklarda neşeli kalabalıklar dolaşır. Denizin hafiften tuzlu esintisi, havai fişeklerin patlama sesleriyle karışır. Aristo Meydanı'ndaki devasa yılbaşı ağacı, göz kamaştırıcı ışıklarıyla insanı büyüler.

Oysa Selanik'teki yılbaşı coşkusunun kalbi, hiç şüphesiz tavernalarda atar. Yunan müziğinin ritmi, lezzetli mezelerin kokusu ve dost sohbetleri, unutulmaz bir yılbaşı deneyimi için mükemmel bir kombinasyon sunar.

Katıldığımız iki gece üç günlük Selanik, Kavala, Vodina, Porto Lagos turunda, 2025-2026 yılbaşı gecesini ünlü Selanik Tavernalarından birinde geçirdik. Amacımız yılbaşı menüsünden çok müzik ve eğlence coşkusunu yaşamaktı. Amacımız gerçekleşti, oldukça mutlu olduk.

Selanik’te yılbaşı tavernalarında müzik seçimi, geleneksel, Rebetiko ve Laiko olarak bilinen Yunan halk ezgileri ile başlar, Sirtaki ve Hasapiko gibi dans parçalarıyla devam eder. Gece ilerledikçe Modern Pop, Balkan ritimleri ve uluslararası hitler de programa eklenir. Böylece hem yerel kimlik hem de evrensel eğlence bir araya gelir.

Selanik tavernalarında yılbaşı müzikleri, sadece eğlence değil aynı zamanda kolektif hafızanın yeniden üretimi gibidir. Rebetiko ve Sirtaki, göç ve dayanışma hikâyelerini hatırlatırken, Balkan ritimleri bölgesel kimliği pekiştirir.

Toplumların kimliğini, aidiyetini ve geçmişle bağını canlı tutan iki iç içe kavram olan “ritüel ve kolektif hafıza” tam da benim anı yazılarıma denk düşen bir örnekti.

Akşam yemeği ile birlikte, Yunan ve Türk müziğinde kullanılan uzun saplı telli bir çalgı olan Buzuki eşliğinde, hafif Rebetiko ve Entehno parçalarının yanı sıra misafirlerin sohbetine eşlik eden sakin melodiler çalmaya başladı.

Rebetiko, 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan bir Yunan halk müziği türüydü. Mübadeleyle Anadolu’dan Yunanistan’a göç eden Rumlar, yanlarında melodilerini, ağıtlarını ve çok kültürlü yaşam hafızasını getirmişlerdi. Bu müzik, özellikle Pire’nin kenar mahallelerindeki meyhaneler içinde gelişti.

Rebetiko zengin bir kültürel tarihe sahiptir. Yunanistan'da ve dünyanın diğer bölgelerinde oldukça popülerdir. “halkın şarkısı” anlamına gelir ve Rebetiko’nun ardından 1950’lerden itibaren Yunanistan’da gelişen, şehirli halk müziğinin popülerleşmiş biçimidir. Özünde halkın duygularını, gündelik yaşamını ve toplumsal dönüşümlerini yansıtan bir müzik türüdür.

Gece yarısına yaklaşırken Laiko ve Sirtaki ritimleriyle tempo yükselir. Dans pistinde Hasapiko ve Rebetiko gibi folklorik danslar öne çıkar. Katılımcılar masalardan kalkıp topluca dansa katılır.

Eşim, Göktürk'te komşumuz olan Luiza (Liza) Hanımla birlikte piste çıkarak topluluğa katıldılar. Ben, bir taraftan Yunan Milli İçkisi olan ''Uzo'' yu yudumlarken bir taraftan da fotoğraf ve video çekiyordum.

“Halkın Şarkısı” anlamına gelen Leiko, Rebetiko’nun ardından, 1950’lerden itibaren Yunanistan’da gelişen, şehirli halk müziğinin popülerleşmiş biçimidir. Özünde halkın duygularını, gündelik yaşamını ve toplumsal dönüşümlerini yansıtan bir müzik türüdür.

Yeni yılın ilk saatleri Balkan müzikleri (trampet, davul, klarnet ağırlıklı) ile coşku arttı. Yunan pop şarkıları ve uluslararası hitler (örneğin 80’ler–90’lar disko parçaları). DJ setleri ya da canlı orkestralarla modern ritimlere geçiş yapıldı.

Aslında geleneksel bir Yunan halk dansı olmayan Sirtaki, 1964’te Zorba the Greek filmi için Giorgos Provias tarafından düzenlenmiş, İstanbul kökenli Hasapiko dansının yavaş ve hızlı varyantlarının birleşiminden doğmuş modern bir sentezdir.

Hasapiko ise Osmanlı döneminde İstanbul’un Fener ve Balat semtlerinde Arnavut kasap loncalarının ritüel dansı olarak ortaya çıkmıştır.

Balkan ritimleri, Güneydoğu Avrupa’nın müzik kültürünü ayırt eden en önemli özelliklerden biridir: düzensiz (asimetrik) ölçüler, aksak vuruşlar ve dansla iç içe geçmiş yapılarıyla hem halk müziğinde hem de modern yorumlarda canlı bir kimlik taşırlar.

Pop & Disco, 20. yüzyılın ikinci yarısında birbirini besleyen iki müzik akımıdır: Pop müzik geniş kitlelere hitap eden melodik yapısıyla öne çıkarken, Disco 1970’lerde dans pistlerinin ritmik ve elektronik enerjisini temsil etmiştir. Günümüzde ikisi de kulüp kültüründe, remixlerde ve popüler listelerde iç içe kullanılmaktadır.