Mersin Soloi-Pompeiopolis Antik Kenti

Mersin’in Mezitli ilçesinin Viranşehir beldesinde yer alan Antik Kent Soloi-Pompeiopolis, adını Romalı Prokonsül Pompeius Magnus’tan almaktadır. 1999 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi öğretim üyelerinden Doç. Dr. Remzi Yağcı’nın başkanlığında başlatılan kazı ile önem kazanmıştır.

Büyük ölçüde yüksek katlı yerleşkelerin arasında kalmış olan Antik kentteki kazılar sütunlu cadde ve Soli Höyük olmak üzere iki alanda periyodik olarak sürdürülmüştür.

Kent, İ.Ö. 700 civarında Rodos'tan gelen kolonistler tarafından kurulmuş, daha sonra Roma prokonsülü Pompeius Magnus’un korsanlarla mücadelesi sonrası “Pompeipolis” adını almış.

Liman yapısı oldukça görkemliydi; paralel kenarlı, yuvarlak uçlu bir havza şeklinde tasarlanmış, dalgakıranları ve deniz fenerleriyle gemilere yol gösteriyordu. Roma döneminde liman, Pompeiopolis’in limanı, yalnızca gemilerin sığındığı bir yer değil, farklı halkların buluştuğu bir özgürlük alanıydı. 

Dalgalara karşı yükselen mendirekler, ticaret mallarını koruduğu kadar fikirleri de güvenceye alıyordu. Burada Fenikeli tüccar, Yahudi zanaatkâr, Grek filozof ve Latin asker aynı zeminde buluşur; mallar kadar düşünceler de değiş tokuş edilirdi. Liman, Akdeniz’in ortak diliydi: özgürce konuşulan, tartışılan, paylaşılan bir meydan.

450 metre boyunca uzanan sütunlu cadde, kentin kalbi gibiydi. Korint başlıklarının gölgesinde tüccarlar fiyat pazarlığı yaparken, filozoflar adalet ve özgürlük üzerine tartışırdı. Sütunların ritmi, konuşmaların ritmine eşlik ederdi; her adımda yeni bir fikir, her köşede yeni bir ses yükselirdi. Cadde, yalnızca taşlarla örülmüş bir yol değil, düşüncelerin yankılandığı bir sahneydi. 

 Burada soylular, tüccarlar, zanaatkârlar ve özgür halk dolaşır, ticari ve felsefi sohbetler yapılırdı. Bugün hâlâ 25 sütun ayakta.

Britanya Kraliyet Donanması’na ait bir gemiyle sefere çıkan Kaptan Beaufort 19. yüzyıldaki ziyaretinde kentin görkemini “uzun sütunları ve yükseltilmiş tiyatrosu ufukta belirdiğinde hayranlık uyandırıyordu” diye betimlemiş.

Kentte, M.Ö. 5. yüzyıldan itibaren sikke basılmış; Athena figürlü paralar, Büyük İskender ve Roma imparatorlarına ait sikkeler bulunmuş. Bu da kentin ekonomik ve kültürel canlılığını gösteriyor.

M.S. 130-150 yıllarında İmparator Hadrianus kenti ziyaret etmiş ve limanın yapımına destek vermiş. Halk, ona duyduğu minneti heykellerle göstermiş.

Pompeiopolis’in yalnızca bir antik kent değil, aynı zamanda Akdeniz dünyasında ticaret, kültür ve felsefi tartışmaların buluşma noktası olduğunu ortaya koyuyor.

Tarihi kaynaklara göre Soloi-Pompeiopolis 19. yüzyılda Avrupalı gezginler tarafından sıkça ziyaret edilen yerlerden biri olmuştur. Kentin ziyaretine ilişkin en erken kaynak olarak Britanya Kraliyet Donanmasında Amirallik de yapmış olan Kaptan Sör Francis Beauford’un Karamania adlı eseri gösteriliyor.

Pompeipolis Antik Kenti’ne gelen diğer ziyaretçilerin izlenimleri de oldukça çarpıcı ve olumludur. Limanın, açık denizden görkemli bir görüntüsü vardı. Çengel gibi kapanan dalgakıranları, uzatılmış yarı dairesel ve iki katlı yapısı, çatısında yükselen küp biçimindeki deniz fenerleri kötü havada ya da gece gelen teknelere yol gösteriyordu.

Limanın güvenliği için askerler, caddenin kuzey-doğusundaki höyüğün üzerinde höyüğü ortalayarak dolambaç biçiminde dolanan kulelerden denizi ve karayı sürekli gözetim altında tutuyorlardı.

Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasıyla, bölgedeki istikrarsızlık, ileri ki dönemlerde iyice kendini hissettirir, Soloi-Pompeipolis kenti, Büyük İskender’in, Roma İmparatorluğu’nun yükselmesindeki önemli konumuna bir daha ulaşamaz. Tarsus ön plana çıkmış ve Pompeipolis'in saltanatına son vermiştir.

Kaynaklar:

1)https://www.mehmetakinci.com.tr

2)tr.wikipedia.org/wiki/Soli,_Mersin

3)mersinkulturturizm.gov.tr/belge/1-81232/mezitli.html